Mijn partner heeft een gebrek aan empathie: Wat nu?

Wat is empathie (en hoe herken je een gebrek eraan)?

Empathie is het vermogen om je écht te verplaatsen in de emoties, gedachten en het perspectief van je partner. Wanneer er binnen een relatie sprake is van een gebrek aan invoelingsvermogen, ontstaat er een emotionele muur. Je partner kan zich simpelweg niet inleven in jouw situatie of begrijpen waarom bepaalde gebeurtenissen jou pijn doen.

Signalen van een partner zonder empathie

Een gebrek aan empathie herken je vaak aan de volgende dynamieken in de dagelijkse communicatie:

• Geen gehoor bij verdriet: Je partner reageert koel, defensief of geïrriteerd als jij zich emotioneel of kwetsbaar opstelt.
• Praten in plaats van luisteren: Gesprekken worden snel omgebogen naar de behoeften, logica of mening van de ander, waardoor jouw gevoel buitengesloten wordt.
• Minimaliseren van pijn: Uitspraken zoals “je stelt je aan” of “laat het nu eens rusten” komen regelmatig voor tijdens een conflict.

Hoe een gebrek aan empathie jullie relatie beïnvloedt

Wanneer een partner zich niet kan of wil verplaatsen in jouw belevingswereld, ontstaan er snel diepe communicatieproblemen. Misverstanden stapelen zich op omdat je het gevoel hebt tegen een muur te praten. Dit gebrek aan emotionele respons zorgt voor een knagende eenzaamheid en kan er zelfs voor zorgen dat je aan jezelf gaat twijfelen.

De afstand tussen jullie wordt groter, de intimiteit neemt af en de emotionele veiligheid verdwijnt. Als deze situatie te lang aanhoudt, trekken partners zich vaak volledig terug in hun eigen schulp of overwegen ze de relatie te beëindigen.

Geen empathie in je relatie? Geen paniek

Hoewel deze dynamiek slopend is, hoeft dit absoluut niet het einde van jullie huwelijk of relatie te betekenen. Empathie is namelijk geen vaststaande eigenschap, maar een vaardigheid die je kunt ontwikkelen. Zolang jullie allebei de bereidheid voelen om de destructieve patronen te doorbreken, is herstel van de emotionele verbinding mogelijk.

Luisteren

Geen empathie in een relatie leidt dus tot problemen. Maar hoe los je deze problemen op? Door te luisteren! Actief luisteren betekent dat je de ander zijn verhaal laat doen, dat je belangstelling toont, vragen stelt en feedback geeft, dat je ‘open minded’ zonder vooroordelen (‘ik weet al wat de ander gaat zeggen’) open staat voor de mededelingen/uitingen van de spreker.

• Je laat de ander uitspreken, zonder hem op te jagen of te onderbreken.
• Je kijkt de spreker aan, knikt en ‘humt’.
• Je verdiept jullie gespreksvoering, je vraagt door als jou iets niet duidelijk is, je laat zien dat je geïnteresseerd bent, dat je méér wilt weten.
• Je geeft een gevoelsreflectie, een samenvatting van zijn of haar verhaal, van die punten die volgens jou voor de spreker van belang zijn.
• Je hebt oog voor zowel de verbale als de non-verbale communicatieboodschappen. Je concentreert je niet alleen op de inhoud en de grote lijnen maar je let ook op diens lichaamstaal, op de emotionele signalen die de ander afgeeft.

Stap voor stap beter luisteren

Hoe een gebrek aan empathie oplossen? Vraag om te beginnen niet in één keer te veel van jezelf. Spreek met jezelf af dat je dagelijks in één gesprek één aspect in de praktijk brengt. In 5 stappen:

1. je laat de ander uitspreken.
2. je toont je geduldig en ontspannen als de ander aan het woord is.
3. je vraagt door (probeer er achter te komen waarom de ander iets wil of niet wil, zonder te oordelen).
4. je geeft feedback, je verwoordt de gevoelens van de ander.
5. je neemt de tijd voor de ander, je toont je betrokken en let op diens non-verbale communicatie.

Door deze stappen in de praktijk te brengen ontwikkel je een antenne, een gevoel, een begrip voor de ander, met al zijn (onderliggende) emoties en belangen. Iets wat in je dagelijkse omgang met anderen en in een eventuele begripvolle relatie alleen maar van pas kan komen, want empathie lokt ook weer empathie uit.